Het vernieuwde praktijkexamen in een notendop

Tijdens het vernieuwde rijexamen, dat op 1 januari 2008 wordt ingevoerd, wordt de kandidaat ook beoordeeld
op verkeersinzicht en op zelfstandig rijgedrag. Daar zijn vijf nieuwe examenonderdelen voor ontwikkeld;
zelfstandig route rijden, bijzondere manoeuvres, gevaarherkenning door situatiebevraging, zelfreflectie en milieubewust rijgedrag.

Zelfstandig route rijden

Een kandidaat rijdt vanaf volgend jaar een deel van de examenrit zonder aanwijzingen van de examinator.
Het ‘zelfstandig route rijden’ kan op drie manieren worden uitgevoerd:

naar een vast en bekend coördinatiepunt rijden;
meerdere routeopdrachten tegelijk (clusteropdracht);
met behulp van een navigatiesysteem.

De examinator bepaalt vooraf hoe de kandidaat zelfstandig rijden moet uitvoeren. Dit meldt hij de kandidaat aan het begin van de examenrit. Als er geen navigatiesysteem in de lesauto aanwezig is, of als de kandidaat er niet mee heeft leren werken, dan beperkt de keus zich tot de eerste twee varianten. Het zelfstandig rijden zal minimaal tien tot maximaal vijftien minuten van het examen in beslag nemen. De totale examentijd blijft hetzelfde. Het bereiken van het juiste eindpunt is overigens geen doel op zich, wel de wijze waarop de kandidaat zijn verkeerstaak uitvoert.

Elke examenplaats telt maximaal drie coördinatiepunten. Deze punten zijn bekend bij de opleiders,
zodat kandidaten hierop kunnen oefenen. Het zijn markante plaatsen, zoals een winkelcentrum,
een park of een kerk. Het examen kan beginnen met het rijden naar een coördinatiepunt, maar kan er ook mee worden afgesloten. De kandidaat krijgt dan de opdracht om vanaf een oriëntatiepunt terug naar de examenplaats te rijden.
De clusteropdracht betreft een gedeelte van de route. Deze opdracht is altijd beperkt in lengte en zal
één of meerdere keren herhaald worden om te checken of de kandidaat het begrepen heeft. Het is een nabootsing van de situatie waarin de bestuurder de weg vraagt aan een voorbijganger en vervolgens krijgt uitgelegd hoe hij naar de gevraagde locatie moet komen. De reeks van routeopdrachten zal bestaan uit minimaal drie en maximaal vijf opdrachten.
Het rijden met een navigatiesysteem wordt alleen gevraagd als bekend is dat de rijschool hierover beschikt en de kandidaat hiermee heeft leren werken. Het kan in principe op ieder moment in het examen worden toegepast. Het blijkt ook voor anderstalige kandidaten een oplossing te zijn, omdat navigatie meestal in verschillende talen is in te stellen. Navigatieapparatuur in de examenauto is geen verplichting.

Bijzondere manoeuvres

Er is met opzet voor de term bijzondere manoeuvres gekozen om het verschil aan te geven met de huidige bijzondere verrichtingen. Het vernieuwd rijexamen kent drie bijzondere manoeuvres: een omkeeropdracht, een parkeeropdracht en een stopopdracht. Van deze drie kiest de examinator er twee.

Bij de omkeeropdracht krijgt de kandidaat al rijdende te horen dat hij de weg in tegenovergestelde richting moet gaan volgen. De kandidaat kiest zelf de plaats en de wijze waarop hij keert. Hij kan dit doen via een halve draai, steken of een bocht achteruit. De kandidaat moet laten zien dat hij op basis van een goede inschatting van de verkeerssituatie tot een adequate oplossing komt.
De examinator kan ook kiezen voor een parkeeropdracht in een straat of op een parkeerterrein.
Hierbij krijgt de kandidaat de opdracht om de auto zo dicht mogelijk bij een opgegeven locatie te parkeren. Dit kan bijvoorbeeld de ingang van een winkelcentrum zijn. Ook hier bepaalt de kandidaat zelf hoe hij de parkeeropdracht uitvoert.
Verder is een stopopdracht mogelijk. Daarbij moet de kandidaat zo kort mogelijk achter een ander voertuig stoppen, om aansluitend vooruitrijdend weer aan het verkeer deel te nemen. Dit kan zowel aan de linker- als rechterzijde van de rijbaan. Hierbij is het van belang dat de kandidaat een juiste inschatting heeft
van de lengte van de neus van de auto.

De examinator kan steekproefsgewijs de hellingproef laten uitvoeren. Bij de uitvoering van de bijzondere manoeuvres moet de kandidaat in ieder geval één keer achteruit hebben gereden.
Kiest de kandidaat daar de eerste keer niet voor, dan zal de uitvoering van de tweede bijzondere
manoeuvre in ieder geval een stukje achteruit rijden moeten bevatten.

Bij de uitvoering is niet alleen het technische aspect belangrijk. Er wordt vooral ook gelet op de keuzes die daaraan vooraf gaan, zoals de plaats, het moment en de wijze waarop de kandidaat de opdracht uitvoert.

Milieubewust rijgedrag

Voor een beter milieu en voor de eigen portemonnee is het belangrijk dat automobilisten milieubewust autorijden, dus volgens de principes van Het Nieuwe Rijden. Daarom wordt meer aandacht besteed aan anticiperend rijgedrag, zoals filerijden en filemijden. Dit draagt niet alleen bij aan vermindering van het brandstofverbruik, maar heeft ook een positieve invloed heeft op verkeersveilig rijgedrag. Ook wordt er in het vernieuwde rijexamen meer aandacht besteed aan de bandenspanning en of de kandidaat op het juiste moment schakelt.

Anders dan nu wordt het milieubewust rijden in het vernieuwde examen als een afzonderlijk item beoordeeld.

Gevaarherkenning door situatiebevraging

Bij dit nieuwe onderdeel wordt de kandidaat na uitvoering van een verkeerssituatie gevraagd waarom hij dat op die manier heeft gedaan. Wat of hoe heeft de kandidaat de situatie opgelost en welke afwegingen heeft hij hierbij gemaakt? Het onderdeel wordt al vόόr de verkeerssituatie aangekondigd. Zo wordt duidelijk dat het niets te maken heeft met het wel of niet goed uitvoeren van de verkeerstaak.

Zelfreflectie

Voor het examen vult de kandidaat een vragenlijst in, bijvoorbeeld thuis of tijdens de rijlessen.
Die lijst geeft hij aan het begin van het examen aan de examinator. Deze bekijkt de antwoorden pas ná de examenuitslag en bespreekt samen met de kandidaat de antwoorden. Van belang hierbij is dat de kandidaat een realistisch beeld heeft van zijn eigen capaciteiten en beperkingen als automobilist. Zelfreflectie wordt niet meegenomen in de eindbeoordeling van het examen!

Nieuw element niet beoordeeld

Het is voor het eerst dat het praktijkexamen een element bevat dat NIET meeweegt in de eindbeoordeling.
Dat komt omdat het weliswaar voor de verkeersveiligheid en het bewustwordingsproces van de kandidaat een heel belangrijk element is, dat tegelijkertijd moeilijk objectief in een examen te meten is. Daarbij is het voor de opleider moeilijk om in de rijopleiding aandacht te krijgen voor onderdelen die niet in het examen aan de orde komen.
Door zelfreflectie in het examen onder te brengen, hopen wij de opleiders hierbij te ondersteunen.

Evaluatie

Over één jaar zal het vernieuwd rijexamen worden geëvalueerd. Zo nodig zullen de nieuwe elementen worden bijgesteld.

Praktijk Examen | Tussentijdse Toets | Paketten & Prijzen